Dự thảo luật thuốc lá đề xuất cấm trưng bày và cấm bán trên sàn thương mại điện tử

Dự thảo sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá do Bộ Y tế soạn thảo đề xuất cấm trưng bày thuốc lá tại điểm bán và cấm bán qua thương mại điện tử. Quy định cấm theo thế hệ từng được bàn trước đó thì tạm chưa đưa vào.

Theo kế hoạch, Quốc hội sẽ thảo luận dự thảo tại hội trường ngày 9/11 và xem xét thông qua vào cuối kỳ họp. So với các bản trước, bản trình lần này bổ sung một số điểm mới và lược bỏ một số nội dung.

Không còn tủ thuốc lá ở quầy bán

Luật hiện hành cho phép mỗi điểm bán trưng bày một bao, một tút hoặc một hộp cho mỗi nhãn hiệu. Dự thảo mới muốn cấm hẳn việc trưng bày sản phẩm, vỏ bao, hình ảnh, tên và dấu hiệu nhận diện thương hiệu tại cả cửa hàng bán buôn, bán lẻ lẫn sàn thương mại điện tử. Lý do được nêu là khi nhiều nhãn hiệu xếp cạnh nhau, quầy hàng vô tình thành một điểm quảng cáo nổi bật.

Trên môi trường mạng, hình ảnh thuốc lá có thể tiếp cận rất nhiều người, kể cả trẻ em và thanh thiếu niên, trong khi việc xác minh tuổi khó thực hiện. Vì vậy, dự thảo đề xuất cấm bán thuốc lá trên sàn thương mại điện tử và qua các giao dịch điện tử khác, đồng thời sửa quy định để thực thi tốt hơn lệnh cấm bán cho người dưới 18 tuổi.

Thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng

Dự thảo làm rõ định nghĩa thuốc lá, thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng để xác định đúng sản phẩm bị quản lý. Nội dung này cụ thể hóa Nghị quyết 173 của Quốc hội, vốn cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, tàng trữ, vận chuyển và sử dụng các sản phẩm này từ năm 2025. Lệnh cấm áp dụng cho cả thành phẩm, bộ phận và nguyên liệu. Bộ Y tế cũng đề nghị Chính phủ đặt lộ trình nâng diện tích cảnh báo sức khỏe trên vỏ bao lên 85%.

Cấm theo thế hệ tạm gác lại

Bản trước từng đề xuất cấm mua và sử dụng thuốc lá với người sinh từ ngày 1/1/2010. Bộ Y tế giải thích chính sách này còn mới, ít nước áp dụng và chưa đủ bằng chứng thực tiễn để đánh giá hiệu quả. Maldives áp dụng quy định tương tự từ tháng 11/2025, còn Anh thông qua luật vào tháng 4/2026 và dự kiến triển khai từ 2027. Theo Bộ, Việt Nam hiện vẫn khó kiểm soát việc bán cho người dưới 18 tuổi, nên sẽ ưu tiên tăng thuế, mở rộng môi trường không khói thuốc và hỗ trợ cai nghiện.

Không phải chuyên gia nào cũng đồng tình. TS.BS Nguyễn Trung Nguyên, chuyên gia chống độc tham gia tổ tư vấn dự thảo, cho rằng “các giải pháp hiện tại yếu, thụ động, chạy theo ngọn”.

Với người dân, nếu dự thảo được thông qua, việc mua thuốc lá trên mạng sẽ không còn hợp pháp và các quầy hàng sẽ không còn bày sản phẩm công khai. Phụ huynh cũng có thêm căn cứ pháp lý để bảo vệ trẻ khỏi quảng cáo thuốc lá trá hình.

Nguồn: VnExpress

Nguyễn Cường tổng hợp